گلرنگ

دستورالعمل فنی ، کاربردی زراعت گلرنگ در استان چهار محال و بختیاری

 

سیدمجتبی هاشمی جزی

عضوهیات علمی مرکز تحقیقات،آموزش کشاورزی ومنابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری

 

گلرنگ با خصوصیات مطلوب زراعی نظیر مقاومت نسبی به شوری خاک و خشکی هوا، مقاومت بالا به سرمای زمستانه ( تیپ پاییزه ) وجود روغنی مطلوب با بیش از 90   درصد اسیدهای چرب غیر اشباع بخصوص اسید لینولئیک، همواره به عنوان یک دانه روغنی با ارزش مطرح بوده است .در ذیل به نکات مهم زراعت گلرنگ اشاره می گردد :

خـــاک :

گلرنگ برای جوانه زنی و سطح سبزی مناسب نیاز به بستر با رطوبت کافی دارد. در زراعت گلرنگ به سهولت می توان از مکانیزاسیون معمول درغلات بهره برد، اما به دلیل وجود ریشه عمیق، شخم با گاو آهن های قلمی و زیرشکن برای شکستن طبقات نفوذ ناپذیر رس یا لایه های جانبی در ناحیه ریشه، توصیه می شود. در مناطقی که رطوبت عامل محدود کننده است(کاشت دیم)، هدف عملیات کشت باید در جهت حداکثر مقدار رطوبت درخاک باشد. برای تولید اقتصادی استفاده از شخم مناسب وادواتی نظیر ساب سویلر و چیزل جهت رشد مطلوب ریشه در مناطقی که وضعیت فیزیکی خاک مناسب نمی باشد، از اهمیت بالائی برخوردار است. برای دستیابی به تهیه بستری مناسب برای کشت بذر، به ترتیب انجام عملیات : شخم، دیسک، ماله، کودپاشی، پخش علف کش (ترفلان) و اختلاط کود و علف کش با خاک توسط یک دیسک سبک، ضروری است. گلرنگ در زمینهای شور جهت اجتناب از شوری که در بالای پشته جمع  می شود در محلی نزدیک داغ آب کشت می شود. بذورباید حداقل 24 ساعت قبل ازکشت باقارچ کش های مخلوط بنومیل- مانکوزب  آغشته شوند.

گلرنگ در مقابل شوری خاک تقریباً مقاوم است و براحتی EC حدود 7 میلی موس بر سانتیمتر را تحمل می نماید، ولی در طول دوره خروج گیاهچه نسبت به شوری حساسیت دارد و به همین لحاظ در زمینهای شور جهت اجتناب از شوری که در بالای پشته جمع می شود بذر گلرنگ را باید در محلی نزدیک داغ آب کشت نمود .

زمان کاشت و ارقام مناسب :

کشت ارقام بهاره گلرنگ در مناطق گرم را می توان براساس زمان شروع بارندگی های پاییزه وعدم همزمانی دوره گلدهی با درجه حرارت های بالا تنظیم نمود، براساس آزمایشات صورت پذیرفته مطلوب ترین تاریخ کاشت گلرنگ در مناطق گرم،‌نیمه دوم آذرماه در نظر گرفته شده است . آخرین بررسی ها برروی لاین های پیشرفته گلرنگ نشان داده است که رقم گلدشت مناسب کشت پائیزه در مناطق گرم و لاین صفه مناسب کشت بهاره در مناطق معتدل سرد کشور می باشد مناسبترین زمان کاشت ارقام فوق اواسط تا اواخر آذرماه(مناطق گرم) واواخر اسفندماه تا اوایل فروردین ماه(مناطق معتدل سرد) می باشد،مطلوب ترین فاصله ردیف و فاصله بوته در ردیف برای هر دو لاین به ترتیب50 و 5 سانتی متر ومیزان بذر مصرفی نیز حدود 25-20 کیلوگرم در هکتار توصیه می گردد.

 کشت ارقام پاییزه گلرنگ در مناطق معتدل سرد و سرد باید طوری تنظیم شود که بوته ها قبل از سرمای شدید زمستانه به حالت روزت ( 8 برگه ) رسیده باشند . آزمایشات نشان داده است که بهترین زمان کاشت گلرنگ در مناطق فوق اواسط شهریور ماه تا اواخر مهرماه می باشد .

درکشت ارقام بهاره در مناطق معتدل سرد و سرد براساس زمان سپری شدن سرمای زمستانه و زمان شروع و پایان بارندگی های بهاره تنظیم می شود . بررسی ها نشان داده است که مطلوب ترین تاریخ کاشت در مناطق فوق اواخر اسفند ماه تا اواخر فروردین ماه می باشد و از مناسب ترین   ارقام جهت کشت در مناطق معتدل سرد و سرد نیز می توان به ارقام گلدشت،محلی اصفهان و صفه اشاره نمود.

کود مورد نیاز :

گلرنگ در طول دوره رشد رویشی به کود ازته احتیاج دارد، اما باید دقت شود که استفاده بیش از حد از کود های ازته نه تنها باعث افزایش عملکرد دانه نمیشود بلکه موجب کاهش میزان روغن دانه نیز می گردد.نیاز گلرنگ به فسفر در حد متوسط است و در صورتیکه در کشت قبلی کود فسفره مصرف شده باشد، باید از اضافه نمودن کود های فسفره به خاک تا حد امکان اجتناب نمود، ولی به هر حال وجود فسفر در مراحل اولیه (پس از جوانه زنی) باعث رشد سریع گیاه و کاهش تراکم علف های هرز می گردد.مصرف بیش از حد کود های شیمیائی در مناطقی که فصل رشد کوتاه می باشد باعث افزایش تعداد غوزه وبالطبع افزایش دوره گلدهی میگردد که در صورت همزمانی با درجه حرارت های بالا،کاهش عملکرد را به دنبال خواهد داشت.

کود مورد نیاز گلرنگ پس از آزمون خاک مقادیر موجود در تعیین گردد .

مقدار بذر و تراکم مناسب :

که در کشت بهاره مناسب ترین میزان بذر مصرفی 30-25 کیلوگرم در هکتار و مطلوب ترین فاصله ردیف ها   40-30 سانتی متر و بهترین فاصله بین بوته ها 5 سانتی متر می باشد .

با توجه به رشد رویشی بالا در ارقام پاییزه، معمولاً فاصله بین ردیف ها 50 سانتی متر، فاصله بین بوته ها 5 سانتی متر و میزان بذر مصرفی 25-20 کیلوگرم در نظر گرفته می شود .

آب مورد نیاز :

گلرنگ به علت دارا بودن ریشه عمیق قادر است رطوبت را از اعماق 4-3 متری خاک جذب نماید، اما باید توجه داشت که این گیاه به آبیاری بیش از حد در اوائل رشد حساس است و باعث افزایش بیماری فیتوفترا می گردد، آبیاری براساس زمان کشت، نوع رقم، منطقه کشت، ساختمان خاک، کود مصرفی، تا 10 نوبت نیز افزایش می یابد .

 

کنترل علف های هرز :

 استفاده صحیح از سموم شیمیائی به نوع علف های هرز، شرائط آب و هوائی منطقه ونوع رقم بستگی دارد.در مبارزه شیمیائی با علف های هرز مزارع گلرنگ سم ترفلان پس از عملیات شخم و قبل از کاشت به میزان 5/2 لیتر در هکتار و سم گالانت(5/2 لیتر در هکتار)پس از کاشت جهت مبارزه با علف های هرز نازک برگ توصیه می شود. گلرنگ در مرحله روزت به رشد علف های هرز حساس است و استفاده از پنجه غازی یا کولتیواتور سبک در مرحله ای که گیاه ارتفاعی حدود 15-10 سانتی متردارد بسیار مناسب است .

آفــــات :

مگس گلرنگ از جمله مهمترین آفاتی است که به گلرنگ حمله می کند، بهترین زمان مبارزه در مرحله غنچه دهی و به محض مشاهده مگس در مزرعه است وطی آن از سموم سیستمیک نظیر متاسیستوکس ( 2 در هزار )‌ و دیازینون ( 2 در هزار )‌استفاده به عمل می آید .

بــرداشـــت دانه :

گلرنگ را می توان به آسانی با کمباین غلات برداشت نمود و احتیاج به تغییرات کمی در اندازه های و فواصل کوبنده و ضد کوبنده و الکهای کمباین دارد. تعیین زمان دقیق برداشت گلرنگ به نوع رقم و عوامل محیطی نظیر میزان رطوبت نسبی و دمای هوا بستگی دارد . معمولاً زمان برداشت موقعی است که دانه های گلرنگ رطوبتی حدود 8 تا 10درصد داشته باشند به طوریکه اگر غوزه ها را در دست فشار دهیم بذرها به آسانی از آنها جدا شوند . 

برداشت گل

برداشت گلچه های گلرنگ به عنوان منبع درآمدی جدید اخیراً مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است. ارتفاع گیاه، تعداد شاخه های فرعی و تعداد دانه در غوزه از مهمترین عوامل مستقیم تولید گل در گیاه روغنی گلرنگ می باشند. معمولاً ارقام پر محصول دارای عملکرد گل بیشتری هستند. در آزمایشی در ایران مشخص شد بهترین زمان برداشت گلچه های گلرنگ از طریق دستی، سه روز پس از شروع گل دهی وتکرار آن تا پایان گل دهی است. همچنین نتیجه گیری شد که برداشت گلچه تاثیر منفی در عملکرد دانه ندارد. برای حفظ رنگ و کیفیت رنگدانه ها در گلرنگ گلچه های برداشت شده باید در سایه خشک شوند.

 

 

تاریخ به روز رسانی:
1397/08/07
تعداد بازدید:
1527
وزارت جهاد کشاورزی
کلیه حقوق این سایت متعلق به وزارت جهاد کشاورزی می باشد
Powered by DorsaPortal