سرمایه‌گذاری مردمی در صنعت شیلات، به‌عنوان یکی از بخش‌های کلیدی اقتصاد کشاورزی، می‌تواند موتور محرکه تولید، اشتغال‌زایی و توسعه پایدار باشد. این نوع سرمایه‌گذاری نه‌تنها به تحقق شعار سال ۱۴۰۴، یعنی «سرمایه‌گذاری برای تولید با مشارکت مردم»، کمک می‌کند، بلکه با تقویت زنجیره تأمین و صادرات، امنیت غذایی و ارزآوری را ارتقا می‌دهد. بااین‌حال، چالش‌هایی مانند کمبود تسهیلات و مشکلات زیرساختی مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت شده‌اند. برای نمونه، در این گزارش، فرصت‌ها و چالش‌های صنعت شیلات در شهرستان اردل، قطب تولید ماهیان سردابی در چهارمحال و بختیاری، بررسی می‌شود تا راهکارهایی برای شکوفایی این بخش ارائه گردد. نقش‌آفرینی اردل در تولید ماهی سردابی شهرستان اردل در استان چهارمحال و بختیاری، به دلیل برخورداری از آب و هوای مساعد، منابع آبی غنی مانند رودخانه کارون و سد کارون ۴ و موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد، به‌عنوان قطب اصلی تولید ماهیان سردابی در این استان شناخته می‌شود. این منطقه با ظرفیت‌های بی‌نظیر خود، فرصتی استثنایی برای تحقق شعار سال فراهم کرده است. اردل با ۱۸۵ مزرعه پرورش ماهی سردابی، شامل ۱۳۵ مزرعه فعال، ۳۰ مزرعه غیرمجاز و ۵۰ مزرعه راکد در منطقه میانکوه به دلیل آلودگی نفتی، نقش کلیدی در تولید شیلات استان دارد.

سهم ۱۴ درصدی استان از تولید ماهیان سردابی کشور

چهارمحال و بختیاری سالانه ۳۶۰۰۰ تن ماهی سردابی تولید می‌کند که ۱۴ درصد از کل تولید کشور را تشکیل می‌دهد، و اردل با تولید ۳۰ درصد تولید استان، رتبه اول را در این زمینه به خود اختصاص داده است. صادرات ماهی سردابی از استان نیز قابل توجه است؛ ۸۰۰۰ تن به‌صورت مستقیم و ۱۰۰۰۰ تن به‌صورت غیرمستقیم صادر می‌شود که بخش عمده آن از اردل تأمین می‌گردد. با این حال، واسطه‌گری در صادرات سود شیلات داران را کاهش داده و نیاز به اصلاح زنجیره تأمین احساس می‌شود.

از ناترازی انرژی تا آب آلوده؛ چالش‌های روزانه شیلات اردل با وجود این ظرفیت‌ها، شیلات‌داران اردل با چالش‌های متعددی مواجه‌اند. آلودگی نفتی در منطقه سرخون فعالیت ۵۰ مزرعه را متوقف کرده است. علی‌رضا جمشیدی، شیلات‌دار منطقه سرداب رستم‌آباد، آلودگی آب رودخانه را مشکل اصلی دانست و پیشنهاد حفر چاه‌های آب را مطرح کرد. او اظهار داشت که تولید در واحدش ۳۰ درصد افزایش یافته و مشکلی در فروش وجود ندارد. مراد خسروی، شیلات‌دار روستای بالد، از کمبود تسهیلات مالی گلایه کرد و گفت که به دلیل نبود سرمایه، تنها ۳۰ درصد ظرفیت مزرعه‌اش فعال است و ۷۰ درصد به مستأجر واگذار شده. او افزود که با دریافت تسهیلات، امکان تولید بچه‌ماهی و خوراک در محل و افزایش نیروی انسانی فراهم می‌شود. ناترازی انرژی نیز مشکل دیگری است؛ برق موقت در برخی مزارع بهره‌وری را کاهش داده و هزینه‌ها را افزایش می‌دهد. خسروی از نبود ترانس و شبکه برق پایدار انتقاد کرد.

خشکسالی و نوسانات بازار؛ چالش‌های اصلی شیلات‌داران اردل وحید طهماسبی، مدیر جهاد کشاورزی اردل، خشکسالی را چالش بلندمدت شیلات داران دانست و بر ضرورت مکانیزه کردن مزارع و تأمین تسهیلات کم‌بهره تأکید کرد. او همچنین به کمبود خوراک باکیفیت اشاره کرد که ضریب تبدیل ماهی را تا ۱.۵ درصد بهبود می‌دهد، اما دسترسی به آن محدود است. نوسانات قیمت در بازار و خسارات ناشی از سیل‌های گذشته نیز مشکلات دیگری هستند که شیلات داران با آن مواجه‌اند. به گفته یکی از مسئولان شرکت شقایق چهارمحال، کاهش قدرت خرید مردم و افزایش هزینه‌ها، تولید را کاهش داده و حمایت‌های کافی ارائه نشده است. راهکارهایی برای احیای شیلات اردل و تحقق شعار سال برای تحقق شعار سال و بهره‌برداری کامل از ظرفیت شیلات اردل، اقدامات متعددی پیشنهاد می‌شود. تأمین تسهیلات کم‌بهره و سرمایه در گردش می‌تواند مزارع راکد را فعال کرده و زیرساخت‌ها را بهبود دهد. رفع مشکلات زیرساختی، مانند تأمین برق پایدار، حفر چاه‌های آب و پاکسازی آلودگی‌های زیست‌محیطی در منطقه سرخون، ضروری است. توسعه فناوری‌های نوین، مانند پرورش ماهی در قفس و مکانیزه کردن مزارع، بهره‌وری را افزایش خواهد داد. حمایت از صادرات با ایجاد زنجیره تأمین مستقیم و حذف واسطه‌ها سود شیلات‌داران را بهبود می‌بخشد. برگزاری دوره‌های آموزشی برای مدیریت مزرعه و تولید خوراک باکیفیت، توانمندی شیلات‌داران را تقویت می‌کند. همچنین، جبران خسارات ناشی از سیل و آلودگی نفتی از طریق حمایت‌های مالی و فنی ضروری است.