خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - مرضیه عالی‌پور هفشجانی: زعفران و گیاهان دارویی به‌عنوان محصولات استراتژیک کشاورزی، در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های توسعه‌ای کشور یافته‌اند. این محصولات نه‌تنها از نظر اقتصادی ارزشمندند، بلکه به‌دلیل پیوند با فرهنگ و طب سنتی ایرانی، ظرفیت‌های فرهنگی و صادراتی قابل توجهی دارند. استان‌هایی که از اقلیم مناسب برای کشت این محصولات برخوردارند، می‌توانند با برنامه‌ریزی دقیق، سهم قابل توجهی از بازارهای داخلی و خارجی را به خود اختصاص دهند.

در این میان، استان چهارمحال و بختیاری نظر با دارا بودن حدود ۳۰۰ هکتار سطح زیرکشت زعفران و ۱۸۰۰ هکتار گیاهان دارویی، یکی از قطب‌های بالقوه تولید این محصولات در کشور محسوب می‌شود. کیفیت بالای زعفران تولیدی، بازارپسندی گیاهان دارویی و وجود واحدهای فرآوری فعال، نشان‌دهنده زیرساخت‌های اولیه برای توسعه این بخش است. با این حال، چالش‌هایی نظیر خام‌فروشی، نبود برند مستقل، کمبود تسهیلات بانکی و ضعف در زنجیره ارزش، مانع بهره‌برداری کامل از این ظرفیت‌ها شده‌اند.

در شرایطی که اقتصاد کشور نیازمند تنوع منابع درآمدی و کاهش وابستگی به نفت است، توجه به محصولات کشاورزی با ارزش افزوده بالا، یک راهبرد هوشمندانه تلقی می‌شود. زعفران، به‌عنوان طلای سرخ ایران، در بازارهای جهانی جایگاه ممتازی دارد و گیاهان دارویی نیز با رشد تقاضا در حوزه سلامت و تغذیه، فرصت‌های جدیدی برای صادرات ایجاد کرده‌اند. استان‌هایی که بتوانند این محصولات را به‌صورت فرآوری‌شده و با برند مستقل عرضه کنند، می‌توانند نقش مهمی در ارزآوری و اشتغال ایفا کنند.

از سوی دیگر، توسعه این بخش نیازمند هم‌افزایی میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی، مراکز علمی و کشاورزان است. حمایت از واحدهای فرآوری، تسهیل در صدور مجوزها، ارائه تسهیلات بانکی و آموزش‌های تخصصی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر رشد را هموار کند. همچنین ایجاد خوشه‌های تولیدی و صادراتی، زمینه‌ساز شکل‌گیری برندهای منطقه‌ای و ورود به بازارهای هدف خواهد بود.

اولین گل‌های بنفش را در پاییز می‌بینم، خستگی از تنم بیرون می‌رود

ندا نصیری یکی از زعفران کاران که بیش از ۵ سال است به کشت زعفران مشغول است، از تجربه‌اش در این حوزه می‌گوید: زعفران برای ما فقط یک محصول نیست، بخشی از زندگی و هویت ماست. از کودکی در کنار پدرم در مزارع زعفران کار می‌کردم و امروز خودم حدود دو هکتار زمین زیر کشت دارم. با وجود سختی‌های کار، وقتی اولین گل‌های بنفش را در پاییز می‌بینم، خستگی از تنم بیرون می‌رود.

او درباره مراحل کشت و برداشت توضیح می‌دهد: کشت زعفران نیاز به صبر و دقت دارد. از اواخر تابستان زمین را آماده می‌کنیم و پیازها را می‌کاریم. آبیاری محدود است، اما وجین و مراقبت دائمی لازم دارد. برداشت گل‌ها هم از نیمه آبان شروع می‌شود و باید هر روز صبح زود، قبل از باز شدن گل‌ها، آن‌ها را چید. بعد از آن، نوبت جداسازی کلاله‌هاست که کار بسیار ظریفی است.

رضایی با اشاره به کیفیت زعفران منطقه می‌گوید: زعفران ما از نظر رنگ، طعم و عطر چیزی کم از خراسان ندارد. حتی بعضی خریداران از شهرهای دیگر می‌آیند و محصول ما را به‌صورت فله‌ای می‌برند. اما چون بسته‌بندی و برند نداریم، اسم استان ما هیچ جا دیده نمی‌شود. این برای ما که زحمت اصلی را می‌کشیم، واقعاً ناراحت‌کننده است.

او همچنین به مشکلات مالی و نبود حمایت کافی اشاره می‌کند: برای توسعه کارم چند بار درخواست وام دادم، ولی یا ضامن خواستند یا شرایط سختی گذاشتند. اگر تسهیلات مناسبی بدهند، می‌توانم زمین بیشتری زیر کشت ببرم یا دستگاه خشک‌کن بخرم. الان مجبورم زعفران را به‌صورت سنتی خشک کنم که زمان‌بر و پرریسک است.

در پایان، این کشاورز زعفران‌کار با نگاهی امیدوارانه می‌گوید: اگر مسئولان به ما اعتماد کنند و زیرساخت‌ها را فراهم کنند، زعفران می‌تواند آینده جوانان روستا را تضمین کند. ما آماده‌ایم کار کنیم، فقط نیاز به حمایت داریم تا محصول‌مان را با نام خودمان به دنیا معرفی کنیم.